Baza księgozbiorów parafialnych kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej w czasach stanisławowskich
pl en ru

Inwentarze księgozbiorów zawarte w protokołach wizytacyjnych były sporządzane przez plebanów osobiście i bez narzuconego odgórnie schematu, w związku z czym panowała całkowita dowolność w metodach sporządzania opisu bibliograficznego. Niektórzy księża podawali wyczerpujące informacje o imieniu i nazwisku autora oraz całym tytule książki, inni ograniczali się bądź do pisarza, bądź do tytułu. Zdarzały się i takie opisy, w których podawano tytuł skrócony, albo nazwę zwyczajową pod jaką znano dane dzieło. Chaos ten powodował, że dokonanie poprawnej identyfikacji tytułów książek odnotowanych w źródłach było czasochłonnym zadaniem.

Pracę nad identyfikacją zacząłem od wpisania do bazy danych wszystkich tytułów książek zidentyfikowanych przez moich poprzedników i powiązanie ich z brzmieniem nazwy zawartym w źródle, z którego korzystali. Następnie procedura wyglądała następująco.

  • Wybierałem z bazy danych pierwszy niezidentyfikowany egzemplarz.
  • Za pomocą narzędzi filtrujących wyszukiwałem wszystkie egzemplarze o podobnej nazwie.
  • Szukałem w rejestrze już zidentyfikowanych tytułów egzemplarzy o źródłowym brzmieniu opisu podobnym do aktualnie identyfikowanego tytułu.
  • Jeżeli takie znalazłem to odrzucałem te, które z jakiegoś powodu nie pasowały w stu procentach, a pozostałym jednocześnie przyporządkowywałem ten sam tytuł.
  • Jeżeli w zidentyfikowanych tytułach nie było książek o podobnym brzmieniu źródłowego opisu, podejmowałem samodzielną pracę identyfikacyjną przy wykorzystaniu dotychczas wydanych prac na temat księgozbiorów parafialnych1, bibliografii2, encyklopedii3, słowników4 oraz internetowych katalogów bibliotecznych5.
  • Na końcu każdemu zidentyfikowanemu egzemplarzowi przyporządkowywałem etykietę określającą jakość identyfikacji6.
    • Identyfikacja pewna - jeżeli pewny był zarówno autor jak i tytuł książki lub sam tytuł, jeżeli książka była anonimowa lub nie miała jasno określonego autora (jak biblia czy mszały).
    • Tytuł prawdopodobny - jeżeli w źródle był podany tylko tytuł egzemplarza, który tylko w części pasował do tytułu jakiegoś dzieła, ale dzieło występowało w innych księgozbiorach w podobnej formie z dodatkowymi informacjami pozwalającymi na w miarę pewną identyfikację.
    • Identyfikacja autora i gatunku - jeżeli osoba autora i gatunek książki był pewien, ale tytuł dzieła był bądź niewymieniony, bądź na podstawie podanych skąpych informacji niepewne było, o które z jego dzieł chodziło.
    • Identyfikacja autora - jeżeli tylko osoba autora była pewna.
    • Wyłączna identyfikacja gatunku - jeżeli podany był tylko gatunek egzemplarza (do grupy tej należały głównie księgi liturgiczne, ale też kazania i księgi teologiczne w kolekcji samokształceniowej).
    • Brak identyfikacji - jeżeli w źródle nie był podany autor, a tytułu nie dało się dopasować do żadnego dzieła lub dało się dopasować do zbyt wielu dzieł na raz, bądź jeżeli wymieniony był tylko fakt istnienia książki bez żadnych dodatkowych informacji.